معراج

علمي،تحقيقي،اجتماعي وسياسي

کارخانه های تولید سمنت در افغانستان

 

در این نوشتار به مطالب زیر پرداخته می شود:

  • پیدایش اندیشه راه اندازی کارخانه های سمنت در افغانستان
  • طرح ساخت کارخانه های تولید سمنت برای مناطق گرمسیر
  • کارخانه سمنت جبل السراج
  • کارخانه  سمنت غوری
  • خصوصی شدن فابريكه هاى سمنت غوری
  • نتیجه گیــری
  • فهـرست منــابع

 

مقـدمـــــــــــه

روزگاری بشر همانند چهارپایان در مغاره ها و جنگل ها زندگی می کرد. آهسته آهسته  به ساختن پناهگاه و خانه ها روی آورد؛ تا آن که شهرهای آباد با قدرت دستان و توانایی فکری انسان ها پدید آمد و زندگی، رنگ و رخساری دیگر، به خود گرفت.

ولی با پیدایش انقلاب صنعتی در اروپا و فراهم شدن زمینه برای بالندگی اندیشه های پویا و همچنای به میان آمدن آزادی برای کار، تفکر و پژوهش های علمی، دگرگونی های همه جانبه، در رگ رگ اندام زندگی اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جوامع مختلف انسانی، پدید آمد که جهان گذشته را به پیمانه 180 درجه، متحول نمود.

به طور نمونه: همین انسان هایی که در عصر باستان حتا توانایی ساختن کلبه گِلیِ یک نفری را نداشت، اکنون به آسانی می توانند آسمان خراش های صد و چند طبقه ای را برپا کند و جاده ها و خیابان های زیبایی بسازد که گردش و سیاحت در آن کیفیت وصف ناپذیری دارد.

به راستی چه چیز باعث گردید که چنین تحولی بزرگ در بخش جاده سازی، شهرسازی و کاخ سازی پدید آید؟

بدون تردید پیشرفت مهندسی جدید، به میان آمدن ابزار و دستگاه های نوین، بلند پروازی های انسان ها برای زندگی آسوده و کشف سمنت در جهان کنونی، زمینه را از هر سو برای پدید آمدن شهرهای آباد، قصرهای شکوهمند و کاخ های سر به فلک، آماده  ساخت.

بنا بر این، نقش سمنت در پدید آوردن زندگی پر زرق و برق امروز و ایجاد شهرهای بزرگ و زیبا، بی نهایت مهم و ارزنده است که بر هیچ کسی پوشیده نمی باشد.

در پژوهشنامه حاضر، مطالبی چند در باره کارخانه های سمنت سازی در افغانستان، گردآوری شده و در آن تلاش صورت گرفته است که محتویات اصلی آن، از تازه ترین منابع اطلاع رسانی ، به دست آید.

 

 

در آغاز این پژوهشنامه، از پیدایش طرح ساختن کارخانه های تولید سمنت در کشور، سخن رفته است؛ سپس در باره کارخانه های ساخته شده در افغانستان مطالبی تقدیم شده است که دربرگیرنده تاریخچه احداث کارخانه ها، تعداد کارمندان، فعالیت ها و.... می باشد.

در بخش پایانی در باره فعالیت های مجدد کارخانه های موجود، ترمیم، اجاره و اندازه فعالیت های آن ها در دوره پس از جنگ، اطلاعاتی کافی داده شده است.

 

مرتضی معراج

کابل،  سرطان (تیر ماه) 1386 خورشیدی

 

 

پیدایش اندیشه راه اندازی کارخانه های سمنت در افغانستان

اندیشه احداث کارخانه های تولید سمنت در کشور ما برای بار اول  درعصر سلطنت شاه امان الله مطرح شد. وی هنگام مسافرت تاریخی اش در سال 1928 میلادی به کشور آلمان در پهلوی موافقتنامه احداث ده ها کارخانه صنعتی دیگر، قراردادهای احداث کارخانه های تولید سمنت را نیز با کشور آلمان بست.  

 

تطبیق قراردادهای آلمان و افغانستان در زمینه احداث کارخانه های سمنت

سال ها بعد از سقوط غم انگیز رژیم امانی کارخانه های تولید سمنت جبل السراج  و غوری درسمت شمال کشور مطابق به موافقتنامه نظام امانی  توسط کشور آلمان احداث گردید.   نوعیت سمنت کارخانه های تولید سمنت غوری و جبل السراج از نوع 400  او. پی. سی بوده   که درنوع خود بهترین سمنت درسطح جهان می باشد. زیرا مواد خام سمنت های مذکور دارای نوعیت عالی است.  پردازش و روند کاری آن ها مطابق معیارهای جهانی صورت می گیرد.

 

 

موارد مصرف سمنت کارخانه های جبل السراج و غوری

باید متذکر شد که در ساختمان تمام ساختمان های بلند منزل و متوسط در داخل کشورما  به شمول تعمیر هژده طبقه مخابرات، چهارده طبقه  سینمای پامیر، تعمیرات وزارت خانه ها، هوتل ها و بخشی از مجتمع مسکونی مکروریان ها از همین سمنت ها استفاده بعمل آمده است.

 

 

کیفیت بالای سمنت کشور ما و رقابت آن در سطح منطقه

قد  رسا  و مقاومت ساختمان های مذکور در مقابل حوادث شدید روزگار، حکایت گر کیفیت عالی سمنت های مذکور می باشد. همچنان در بازار رقابت منطقه ای، سمنت افغانی، یکی از بهترین ها می باشد؛ زیرا در جریان سال های دهه چهل و پنجاه خورشیدی کشور ایران یکی از خریداران عمده و پر طرفدار سمنت افغانی بود؛  با وجود آن که همزمان در داخل ایران، سمنت به وفور تولید می گردید.

درهنگام تهاجم کشور شوروی بالای کشور ما در عین حالی که هزاران تُن سمنت از کشور اتحاد شوروی به کشور ما ارسال می گردید، سمنت ها ی تولیدی کشور ما برای ساختمان های مخصوص، به اتحاد شوروی  برده می شد.

 

 

سازگاری سمنت با آب و هوای مناطق مورد مصرف

از طرف دیگر آنچه در ساخت کارخانه های تولید سمنت ازطرف شرکت های معتبر تولید سمنت، قویأ مد نظر گرفته می شود همانا مطابقت سمنت تولیدی با آب و هوای همان محیطی میباشد که سمنت تولید  شده درساخت تعمیرات آن محل به کارمی رود.  مطابق به اسناد دردست داشته در کارخانه های تولید سمنت غوری وجبل السراج، این ویژگی هم دقیقأ مراعات گردیده است.

بدین ملحوظ، سمنت تولید شده افغانستان را در کشورهایی که آب و هوای شان مشابه آب و هوای افغانستان باشد، می توان به کار برد  ولی این سمنت را قطعأ نمی توان در مناطقی با آب و هوای خیلی گرم و خیلی سرد به کار برد که بالمقابل اگر این ویژگی در قسمت ساخت فابریکات تولید سمنت کشور پاکستان هم مراعات شده باشد مسلمأ تولید سمنت های مذکور مطابق به آب وهوای گرم پاکستان طرح ریزی شده اند که از این سمنت ها فقط می توان در مناطق گرمسیر افغانستان چون ولایت ننگرهار استفاده کرد.

  ولی استفاده از سمنت های پاکستانی در مناطقی مثل کابل، خالی از اشکالات جدی در آینده نخواهد بود.

 

 

طرح ساخت کارخانه های تولید سمنت برای مناطق گرمسیر

البته برای مصارف سمنت درمناطق گرمسیر کشور ما در عصر جمهوری مرحوم محمد داوود، ساختِ کارخانه  تولید سمنت با ظرفیت 1600 تُن در شبانه روز در ولایت قندهار طرح ریزی شد که کار ساختمان آن  درسال 1356 هجری شمسی عملأ آغاز گردید؛ ولی بدبختانه با وقوع کودتای هفت ثور (اردیبهشت)، اندیشه ساختِ کارخانه مذکور همراه با صدها طرح توسعه ای دیگر در آن زمان و در مقیاس 29 سال، هزاران پروژه توسعه ای اجتماعی ـ اقتصادی کشور عزیز ما فدای خواست های انقلابیون هفت ثور و امیا ل جهان گشایی سوسیا ل امپریالیزم شوروی گردید.

 

 

وضعیت سمنت در شرایط کنونی

بعد از وقوع تحولات غیر مترقبه جهان درسال 2001، تأسیس نظام جدید  و پدید آمدن بازار کار در سطح نسبتأ گسترده در این کشور، توجه کارگران ماهر و نیمه ماهرِ کشورهای همسایه که درکشورهای خود شان بیکار و خریداری نداشتند به کشور ما جلب شد و  راهی افغانستان شدند.

نوعی از این کارگران عبارت اند از گِلکاران و  معماران ماهر و نیمه ماهر کشور پاکستان که درکمّیت بسیار بالا، سر از شهر های بزرگ افغانستان درآوردند و تعدادی از کار فرمایانِ از خودکش بیگانه پرست افغان هم از این مهمانان ناخواسته با پیشانی گشاده، استقبال نموده و با آغوش بازف آن ها را پذیرفتند.

 

کارگران پاکستانی که گفته می شود در میان آن ها جاسوسان آی اس آی نیز (با سوءاستفاده از مهمان نوازی افغان ها از یک طرف و از طرف دیگر با در نظرداشت  بی دانشی بخشی از کارفرمایان افغان) به وفور وجود دارند، پا را از گلیم  فراتر نهاده و جهت پیشبرد امور ساختمانی به کارفرمایان خود فرمایش سمنت وسایر مواد خام پاکستانی را دادند.

دلیل شان هم این است که گویا سمنت های ساخت پاکستان دارای کیفیت عالی بوده و زودجوش، محکم و قوی می باشد. آنها این گونه وانمود کردند که اگر می خواهید ساختمان ها و خانه های تان در آینده از شکست و ریختِ نا بهنگام بدور باشد، باید از سمنت های پاکستانی استفاده نمائید.  

 

بعضی از حلقات خاص پاکستان در پخش شایعات و دروغ های ضد منافع ملی کشور ما و در جهت سَمت و سُو دادن و تأمین منافع شیطانی شان  طی سی سال گذشته بالعموم و طی پانزده سال اخیر بالاخص تجربه کافی کسب نموده اند و با این حربه توانسته اند که هر سپیدی را سیاه و هر سیاهی را سپید جلوه دهند.

 

بُعد سیاسی این شایعات و دروغ پراکنی ها  سرِ بس درازی دارد و به صورت کلی می توان گفت که دولت پاکستان  مصمم است تا هر نوع روزنه بهبود زیر بنای اقتصاد و سیاست افغانستان را در نطفه، هلاک نماید. از همین رو تبلیغات کارگران پاکستانی در زمینه کیفیت سمنت های پاکستان هم سخت مؤثر تمام شد.

 

بر همین اساس، مصرف کنندگان افغان هم کورکورانه به طرف سمنت ساخت کارخانه های کوهات، چرات و اتک پاکستان هجوم بردند؛ بدون اینکه به طرف سمنت ساخت فابریکات غوری و جبل السراج کشور خود ما که به مراتب کیفیت بهتر از سمنت پاکستانی  دارند حتی نگاهی هم بکنند.

ولی کاش موضوع به همین جا خاتمه یابد؛  پیش از این، حامد کرزی رئیس جمهور کشور، آشکارا گفت که تعدادی ازجاسوسان پاکستانی در سطوح بالای دولت، شناسایی شده اند که در آینده نه چندان دور، بعد از تحقیقات لازم  نام های شان افشا خواهد شد ولی با وجود آن که از آن زمان تاکنون مدت قابل ملاحظه ای سپری گردیده است موضوع افشا نام جاسوسان پاکستان درسطوح بالای دولت افغانستان مسکوت گذاشته شده است.

واضح است که این گونه گذشت ها و مسامحه کاری ها در برابر جاسوسان خارجی  و دشمنان منافع ملی، با عث اطمینان خاطر آنها شده و سبب می گردد تا آنها بدون تشویش در راه خدمت به باداران پاکستانی  شان قدم های مخرِّب ترِ بعدی و بعدی تر شان را بردارند.

سرانجام تا آن جا پیشروی نمایند که حتی در قراردادهای متقابل بین دولت افغانستان و شرکت های خصوصی نیز، منافع پاکستانی ها مد نظر گرفته شود، نه منافع ملی مردم افغانستان.

 

گفته می شودکه در قراردادهای دو جانبه ای که میان تعدادی از  وزارت های دولت افغانستان و شرکت های خصوصی ساختمانی  و انجوها در زمینه ساختمان و تعمیرات مورد نظر به امضا می رسد، در ضمن عقد قراردادهای مربوطه، استفاده از سمنت پاکستانی از طرف این تعداد وزارت ها با شرکت های ساختمانی طرف مقابل شرط گذاشته شده و به طرف، قبولانده می شود که در ساختِ ساختمان های تحت قرار داد حتماً از سمنت پاکستانی استفاده نماید.

 

اینکه چرا دولت افغانستان درشرایط فعلی کشور ما با پیروی کورکورانه از سیاست و اقتصاد بازار آزاد و بازگذاشتن دروازه های کشور به روی کالاهای خارجی بدون توجه به رشد صنایع داخلی عملاً راه فرار ملیارد ها دالر کمک کشورهای خارجی را به دست خود فراهم می سازند، خود  بحثی است جدا، که باید در جای دیگر به آن پرداخت.

 

با وجود آن، مصرف کنندگان سمنت و مقامات دولتی افغانستان که در قرار داد های متقابل ساختمانی، سفارش استفاده سمنت پاکستانی را به شرکت های ساختمانی و انجوها می دهند چطور می توانند به خود بقبولانند که سمنت های ساخت پاکستا ن کیفیت بهتر و کاربرد بهتر در کشور ما دارد.

نتیجه آن که اگر در قسمت استفاده سمنت های تولید کشور خود ما توجه جدی صورت گیرد می توان در آینده های نه چندان دور، شاهد ساخت و افتتاح کارخانه های سومی، چهارمی و ... تولید سمنت در نقاط مختلف کشور بود و به همان مقیا س هم شاهد کاهش بیکاری و بی روزگاری مردم دردمند ما.

 درغیر آن اگرهمین آش باشد وهمان کاسه، دیری نخواهد گذشت که  دروازه های کارخانه های تولید سمنت فعلی هم بسته خواهد شد.

                                                                             سایت داوری

 

 

 

کارخانه تولید سمنت جبل السراج

اکنون وقت آن فرا رسیده است تا اندکی در باره کارخانه تولید سمنت جبل السراج نکاتی را یادآور شویم.

 

موقیعت و نشانی

تصدی سمنت جبل السراج در 80 کیلومتری شمال کابل در ولسوالی جبل السراج ولایت پروان موقعیت دارد.

 

تاریخچه 

تصدی سمنت جبل السراج نخستین کارخانه سمنت در کشور  بوده که در سال 1957 میلادی  به شکل مختلط بین دولت افغانستان و 360  سرمایه گذار بخش خصوصی تحت نظارت وزارت معادن و صنایع کشور تاسیس گردید.

در سال 1986 سرمایه تصدی مذکور جهت ترمیم و تجدید تجهیزات افزایش یافت و به یک تصدی دولتی مبدل گردید.

در سال (1383) مصرف سالانه سمنت در کشور از 1 تا 1.2 میلیون تُن تخمین شده بود که بیشترین مقدار سمنت مذکور از کشورهای همسایه وارد گردید.  با بازسازی کشور، تقاضا برای تولید سمنت بیشتر گردید و توقع می رود که یک بازار خوب برای تولید داخلی به وجود آید.

 

فعالیت

تصدی سمنت جبل السراج دارای یک باب کوره (کوره گردان) می باشد که جهت تولید سمنت از روش مرطوب استفاده می گردد. تصدی سمنت جبل السراج در گذشته ظرفیت تولید صدها تُن کلینکر را روزانه داشت و بین 80 تا 85  درصد فعالیت داشت.

مواد خام تولید سمنت (سنگ آهک، سنگ گچ و خاک) به مقدار وسیع در نزدیک تصدی موجود می باشد.  البته تصدی سمنت جبل السراج دسترسی محدود به ذغال سنگ و برق دارد.

مدیریت تصدی مذکور چندین پیشنهاد را در سال های اخیر به وزارت معادن و صنایع کشور جهت ترمیم دستگاه ها و بهبود فعالیت های تصدی، ترتیب و تقدیم نموده است. فعلاً فعالیت تصدی سمنت جبل السراج محدود و ناچیز می باشد. این تصدی فعلاً به اندازه 1200 تُن کلینکر را به پودرِ سمنت تبدیل می کند که آماده فروش می باشد.

 

زمین و تعمیرات

به طور کلی، تصدی سمنت جبل السراج دارای 86 جریب زمین می باشد. کارخانه و ساحات تولیدی تصدی در ساحه 17 جریب زمین موقیعت دارد. همچنان تصدی سمنت جبل السراج دارای 43 باب تعمیرات رهایشی و دیگر تسهیلات اجتماعی میباشد.

مدیریت و کارمندان: تعداد کارمندان تصدی سمنت جبل السراج به 186 نفر بالغ می گردد که از جمله آن 36 نفر کارمندان اداری و باقی، کارگران می باشند.                  منبع

                                                                                               

تصدی سمنت غوری

 

موقعیت و نشانی

 تصدی سمنت غوری در پلخمری ولایت بغلان موقعیت دارد.

 

تاریخچه

 تصدی سمنت غوری در سال 1959 میلادی تهداب گذاری گردید و در سال 1962 به بهره برداری رسید و  فعالیت خویش را رسماً آغاز نمود.

 تجهیزات تصدی سمنت غوری از جمهوری چِک (چکسلواکیا) به سرمایه ابتدائی 300 میلیون افغانی خریداری گردید و رقم مذکور به کشور مذکور پرداخته شد.

 کارخانه اول تصدی سمنت غوری تا سال 1981،  120000 تُن سمنت سالانه  تولید می نمود.

تهداب گذاری کارخانه دوم تصدی سمنت غوری در سال 1986 با قرضه 42 میلیون دالری از کشور چکسلواکیا آغاز گردید. و تقریبا %80 کار ساختمانی آن به پایه اکمال رسیده بود که بعد از یک سال کار آن به سبب جنگ ها متوقف گردید.

 در دوران حکومت طالبان  فعالیت این تصدی کاملاً به رکود مواجه گردید و در سال 2001 میلادی دوباره فعالیت را آغاز گردید.

 

فعالیت

تصدی سمنت غوری دارای دو کُره تولید سمنت است که مواد سوخت آن ذغال سنگ می باشد.  فنآوری (تکنالوژی) این تصدی که جهت تولیدات سمنت به کار برده می شود، یک روند مرطوب می باشد .  مواد خام جهت  تولید سمنت از قبیل سنگ آهک، سنگ گچ، خاک جپسم نیز  به  مقدار زیاد در کنار تصدی موقیعت دارد.

فعلا دو کلینکر تصدی فعال بوده ولی در یک وقت به خاطر کمبودی نیروی برق، یک کلینکر جهت تولید سمنت می باشد که به شکل نوبتی هر دو کلینکر  فعالیت دارد. فعلاً یک باب کوره تولید سمنت فعال می باشد.

ظرفیت فعلی تولید سمنت به علت کمبود برق کم می باشد.  فقدان برق به اندازه کافی یگانه مشکل تصدی می باشد زیرا تولید سمنت به تهیه انرژی برق به شکل دوامدار نیاز دارد.

برنامه تولیدی سال 1384 این تصدی، تولید 25000 تُن سمنت می باشد. فعلاً محصول تصدی دارای کیفیت عالی و از نگاه قیمت، نازلتر است .

 

زمین و تعمیرات

تصدی مذکور  دارای 216 جریب زمین می باشد که در برگیرنده ساحه هر دو کارخانه و سه باب تعمیر دفتری می باشد. همچنان این تصدی 51 جریب زمین زراعتی نیز دارد که طی قرار دادی، سالانه  به اجاره داده شده است.

 156 باب خانه رهایشی مربوط به تصدی در دو یا سه کیلومتری شمالی تصدی برای 280 خانواده کارمندان وجود دارد و 34 باب منزل در نزدیکی تصدی قرار دارد.

 

مدیریت و کارکنان

تصدی نامبرده دارای 527 نفر کارمند می باشد که 125 نفر آن کارمندان اداری و انجنیران و 402 نفر آن کارکنان اند.                                                                         

 

خصوصی شدن فابريكه هاى سمنت غوری در 1385

به تاریخ 22 قوس سال 1385، وزارت معادن و صنایع افغانستان طی محفلی که در هوتل سرینا برگزار شده بود، فابريکه سمنت غوری شماره یک و شماره دو را به شرکت سرمایه گذاری افغان برای 49 سال به اجاره داد .  ولی در موارد دیگر نگرانی هایی شديد در مورد چگونگی خصوصی ساز ي ، ترس از انحصاری شدن اقتصاد و غارت سرمایه ملی توسط نمایندگان افغان، سرمایه داران بیگانه و عمیق تر شدن فاصله میان فقیر و غنی می باشد.

در واقع ریشه اصلی این نگرانی در عدم اعتماد مردم به حکومت می باشد زیرا به اعتقاد آنان، روند سالم خصوصی سازی، مستلزم نظارت دقيق بر شرایط خصوصی سازی و عملکرد شرکت های خصوصی می باشد. اما حکومت فعلی که تعدادی از اراکین بلند پایه آن، از سوی منابعی در داخل و خارج از کشور، متهم به دست داشتن در قاچاق، نقض حقوق بشر و انواع فساد می باشند، نمی توانند اعتماد مردم را در نماینده گی سالم و دفاع از قانونیت جلب نمایند.

به گفته امام الدین، مدیر برنامه ریزی کارخانه سمنت غوری شماره یک، این کارخانه در سال 1384 با داشتن پنجصد و بيست و هفت نفر کارمند و کارگر، صرفاً شش ميلیون افغانی «درآمد» داشته است.

این درآمد، بدون محاسبه قیمت مواد خام، تثبيت گرديده بود و اگر قیمت سنگ چونه، گل رس، گچ و مواد سوخت را در نظر بگیریم درجه عواید سالانه این کارخانه به صفر می رسد. وی مشکل اصلی کارخانه سمنت غوری شماره یک را موجودیت بی نظمی و فساد اداری می داند و معتقد است که درصورت موجودیت نظارت درست و اداره سالم، عاید سالانه شان می توانست چندین برابر شود.

باید یادآوری کرد کارخانه سمنت غوری شماره یک در سال 1343 خورشیدی با ظرفیت تولیدی 400 تن در 24 ساعت به فعالیت آغاز نمود. این فابریکه که از نوع سیستم تر و ساخت چکسلواکی سابق می باشد بايد در این مدت بارها ترمیم می شد ولی به خاطر وضعیت سیاسی حاکم بدون ترمیم اساسی و صرفاً با تلاش و زحمت کشی کارمندان و کارگرانی که سال ها درآن جا فعالیت داشته و از آن طریق امرار معاش می کرده اند، تا امروز لنگ لنگان به تولید خود ادامه داده است.

 اکنون تنها یکی از دو داش آن فعالیت دارد و روزانه کمتر از 150 تُن تولید می کند. ف رسودگی و نیاز به ترمیم از سیمای این مؤسسه چنان آشکار است که حتا یک ناظر غیر حرفه ای نیز می تواند فوراً به آن پی ببرد.

شرکت سرمایه گذاری افغان با تعهد ترمیم دوباره و افزایش سطح تولید این مؤسسه تا 5500 تُن در روز و ایجاد فرصت كار برای هزاران نفر، فابریکه هاي سمنت غوری یک و دو را به اجاره گرفته است. در صورت عملی شدن برنامه ای که شرکت سرمایه گذاری افغان در دست دارد، سه سال بعد درآمد سالانه دولت از بابت حق الاجاره کارخانه غوری شماره یک و شماره دو، مواد خام، زغال و مالیات بر عایدات، به بیش از 15 ميلیون دالر امریکایی خواهد رسید. اما چالش هایی نیز در برابر این پروژه وجود دارد که رقابت با شرکت هایی که بازار سمنت افغانستان را در انحصار خود دارند عمده ترین آنها می باشد.

با توجه به پاشیدگی و فساد زدگی حکومت، فعال شدن شرکت های خصوصی و سرمایه گذاری آنها در بخش های زیربنایی و تولیدی، چشم انداز مثبتی دارد، اما مؤثریت واقعی این روند وابسته به ایجاد یک اداره سالم دولتی می باشد تا در نتیجه جریان یافتن سرمایه های ملی در مجاری قانونی آن می باشد.

                                                                منبع: سایت مشعل کابل

 

سند ملکیت دو کارخانه سمنت در ولایت بغلان که قبلاً از سوی دولت به بخش خصوصی سپرده شده بود، در تاريخ ١٣ ثور1386 رسماً از سوی مسئولين دولتی فابریکات نامبرده به مدیرعامل جدید آن سپرده شد.
تبادله این اسناد طی مراسمی خاص در فابریکه سمت غوری در حضورداشت مسئولين جدید و اسبق این کارخانه ها در حالی که ده ها تن از کارگران فابریکات سمنت حضور داشتند انجام شد.
دو فابریکه سمنت کهنه و جدید سال گذشته به شركت سرمايه گذاري افغان برای مدت چهل و نه سال واگذار گردید.
محمود کرزی رئیس عامل شركت نامبرده، طی صحبتي اظهار داشت که سیاست خصوصی سازی تاسیسات صنعتی در کشور، زمینه ای خوب برای رشد اقتصاد خواهد بود.  وی به عنوان مسئول این تاسیسات، زمینه رشد اقتصاد کارگران رانیز مساعد خواهد ساخت.
به گفتۀ وی دولت افغانستان ،سالانه مبلغ یکصد و چهل و نه ملیون افغانی عايد به دست آورده که در مقابل، دو صد و سی و شش میلیون مصرف داشته است.

کرزى افزود ، برای تأمین نیروی برق تولید سمنت و ذغال سنگ، قرار است در آیندۀ نزدیک، یک کارخانه تولید برق نیز به ظرفیت بیست میگاوات برق در شهر پلخمری ایجاد گردد.
محمد علم اسحاق زی، والی ولایت بغلان در مورد واگذاری این تصدی ها به بخش خصوصی، اظهار داشته است  که سیاست بازار آزاد، مطابق به قانون، درسطح دنیا نتیجه خوب داده و درآمد دولت را بالا می برد.
آقای اسحاق زی در مورد رفع تشویش عده اي از کارگران که گفته بودند در صورت خصوصی شدن این تصدی ها از کار برکنار خواهند شد, گفته است که مطابق به قرار داد عقد شده دولت، بخش خصوصي نمی تواند کارگران قبلی را برکنار کند.
محمد کریم فرخ رئیس اسبق کارخانه های سمنت غوری در مورد پائین بودن سطح عواید دولت در این فابریکات، طی سال های گذشته به خبرگزاری پژواک گفته بود که فرسوده بودن دستگاه هاي این فابریکات و محدود بودن امکانات دولت، سبب پائین بودن سطح عواید بوده است.
به گفتۀ محمود کرزی رئیس عامل این مؤسسات تعداد سی و چهار تن از تاجران و بازرگانان ملی کشور دراین تاسیسات سهم دارند.
قرار اظهارات آقای کرزی، شركت افغان در بدل هر تُن سمنت، مبلغ یک اعشاریه سه دالر و در بدل هر تُن ذغال، یک دالر بدون پرداخت قیمت معین مواد خام، به دولت پرداخت خواهد کرد.
گفتنی است که قبل از واگذاری این تصدی ها به بخش خصوصی، روزانه حد اوسط مقدار دو صد تُن سمنت و یک صد و چهل تُن ذغال سنگ از معادن دودکش، کرکر، آهندره و خورد دره، استخراج می گردید.

                                                                            منبع: شبکه اطلاع رسانی افغانستان

 

دراين شركتي كه كارخانه سمنت غوري را به اجاره گرفته است  34 تاجر بخش خصوصی افغانی در آن سهم دارند .

درمحفل داوطلبی فابریکات متذکره که در ماه سرطان سال 1385 در وزارت معادن تدویر گردیده بود، انجنیر محمد ابراهیم عادل وزیر معادن به خبرنگار خبرگزاری باختر گفت: دراین داوطلبی دو شرکت بخش خصوصی افغانی اشتراک نموده بودند که شرکت تولید سمنت آریا زمین نتوانست شرایط وزارت معادن را برای اجازه این فابریکات تکمیل کند در نتیجه شرکت ای - آی - سی  برنده اعلان شد .

وزیر معادن اضافه نمود: نظر به شرایط این وزارت هر شرکت که در داوطلبی اشتراک می نماید باید 25 ملیون دالر را به روز داوطلبی به وزارت معادن حاضر و 3 ملیون دالر را طور تضمین به حساب وزارت معادن در بانك افغانستان تحویل نماید که شرکت ای - آی سی، تمام شرایط وزارت معادن را برآورده ساخته و برنده اعلان شد .

وی افزود : که از بابت اجاره کارخانه های سمنت غوری و ذغال سنگ کرکر سالانه 13 ملیون دالر عاید دولت می گردد و برای اعمار و بازسازی این فابریکات، 55 ملیون دالر ضرورت بود که وزارت معادن توانمندی تأمين این پول را نداشته و فابریکات متذکره را به بخش خصوصی اجاره داد .

                                                                              منبع: سایت نوایی


با فعال شدن فابریکات سمنت در کشور جلو واردات سمنت های بی کیفیت از سایر کشور ها گرفته شده و برای تعداد زیادی از هموطنان ما زمینه های کار بوجود خواهد آمد .
ارزیابی در مورد فابریکات سمنت غوری اول ، جبل السراج و اکمال فابریکات نیمه کاره سمنت غوری دوم و سمنت هرات و اعمار فابریکات جدید در هرات،
قندهار و ننگرهار صورت گرفته است . فابریکات سمنت در اثر فعالیت تولیدی دوامدار فعلاً به ظرفیت مناسب خویش تولید ندارند .

 در ا ثر استفاده دوامدار و  همچنان جنگ ها یک داش کارخانه سمنت جبل السراج تخریب و از کار مانده بود . وز ارت معادن وصنایع در بازسازی داش فابریکه مذکور، برنامه اي را در پايان سال 1381 طرح و در بهار سال 1382 داش فابریکه سمنت جبل السراج ترمیم و جهت استفاده آماده گردید . به مصرف مبلغ / 3/ ملیون افغانی از بودجه دولت فابریکه مذکور اماده تولید سمنت مطابق وضعيت قبلی خویش می باشد .  
 منبع: سایت آرمان

 

نتیجه گیــــــــــــــــــــــــــری:

1ـ اندیشه احداث کارخانه های تولید سمنت در کشور ما برای بار اول  درعصر سلطنت شاه امان الله مطرح شد. وی هنگام مسافرت تاریخی اش در سال 1928میلادی به کشور آلمان در پهلوی موافقتنامه احداث ده ها کارخانه صنعتی دیگر، قراردادهای احداث کارخانه های تولید سمنت را نیز با کشورآلمان بست.  

2ـ سالها بعد ازسقوط غم انگیز رژیم امانی فابریکات تولید سمنت جبل السراج وغوری درسمت شمال کشور مطابق به موافقتنامه نظام امانی  توسط کشور آلمان احداث گردید.  

3ـ در ساختمان تمام ساختمان های بلند منزل و متوسط در داخل کشورما به شمول تعمیر هجده طبقه مخابرات، چهارده طبقه  سینمای پامیر، تعمیرات وزارت خانه ها، هوتل ها و بخشی از مجتمع مسکونی مکروریان ها از همین سمنت ها استفاده بعمل آمده است.

4ـ دربازار رقابت منطقه ای، سمنت افغانی، یکی از بهترین ها می باشد زیرا در جریان سالهای دهه چهل و پنجاه خورشیدی کشور ایران یکی از خریداران عمده و پر طرفدار سمنت افغانی بود  با وجود آن که همزمان در داخل ایران، سمنت به وفور تولید میگردید.

درهنگام استیلای کشور شوروی بالای کشورما درعین حالی که هزاران تُن سمنت از کشور اتحاد شوروی به کشورما ارسال می گردید سمنت ها ی تولیدی کشور ما برای ساختمان های مخصوص، به اتحاد شوروی  برده میشد.

5ـ در کارخانه های تولید سمنت غوری وجبل السراج، ویژگی مطابقت با آب و هوای مناطق مصرف هم دقیقأ مراعات گردیده است.

6ـ برای مصارف سمنت درمناطق گرمسیر کشور ما درعصر جمهوری مرحوم محمد داوود ساخت  کارخانه  تولید سمنت با ظرفیت 1600 تُن در شبانه روزدر ولایت قندهار طرح ریزی شد که کار ساختمان آن  درسال 1356 هجری شمسی عملأ آغاز گردید.

7ـ کارگران پاکستانی که گفته میشود در میان آنها جاسوسان آی اس آی نیز به وفور وجود دارد ( با سوءاستفاده از مهمان نوازی افغان ها ازیک طرف و از طرف دیگر با در نظرداشت  بی دانشی بخشی از کارفرمایان افغان) پا را از گلیم  فراتر نهاده و جهت پیشبرد امور ساختمانی به کارفرمایان خود فرمایش سمنت وسایر مواد خام پاکستانی را دادند.

دلیل شان هم این است که گویا سمنت های ساخت پاکستان دارای کیفیت عالی بوده و زود جوش، محکم وقوی میباشد.

 تصدی سمنت جبل السراج در 80 کیلومتری شمال کابل در ولسوالی جبل السراج ولایت پروان موقیعت دارد.

9ـ تصدی سمنت جبل السراج اولین کارخانه سمنت در کشور  بوده که در سال 1957 میلادی  به شکل مختلط بین دولت افغانستان و 360  سرمایه گذار بخش خصوصی تحت نظارت وزارت معادن و صنایع کشور تاسیس گردید.

در سال 1986 سرمایه تصدی مذکور جهت ترمیم و تجدید تجهیزات افزایش یافت و به یک تصدی دولتی مبدل گردید.

10ـ، تصدی سمنت جبل السراج دارای 86 جریب زمین می باشد. کارخانه و ساحات تولیدی تصدی در ساحه 17 جریب زمین موقیعت دارد. همچنان تصدی سمنت جبل السراج دارای 43 باب تعمیرات رهایشی و دیگر تسهیلات اجتماعی میباشد.

تعداد کارمندان تصدی سمنت جبل السراج به 186 نفر بالغ می گردد که از جمله آن 36 نفر کارمندان اداری و متباقی کارگران می باشند. 

11ـ تصدی سمنت غوری در پلخمری ولایت بغلان موقیعت دارد.  در سال 1959 میلادی تهداب گذاری گردید و در سال 1962 به بهره برداری رسید و  فعالیت خویش را رسماً آغاز نمود.

12ـ فابریکه اول تصدی سمنت غوری تا سال 1981،  120000 تن سمنت سالانه  تولید می نمود.

تهداب گذاری فابریکه دوم تصدی سمنت غوری در سال 1986 با قرضه 42 میلیون دالری از کشور چکسلواکیا آغاز گردید. و تقریبا %80 کار ساختمانی آن به پایه اکمال رسیده بود که بعد از یک سال به سبب جنگ ها کار آن متوقف گردید.

تصدی مذکور  دارای 216 جریب زمین می باشد که در برگیرنده ساحه هر دو کارخانه و سه باب تعمیر دفتری می باشد. همچنان این تصدی 51 جریب زمین زراعتی نیز دارد که طی قرار دادی، سالانه  به اجاره داده شده است.

 156 باب خانه رهایشی مربوط به تصدی در دو یا سه کیلومتری شمالی تصدی برای 280 خانواده کارمندان وجود دارد و 34 باب منزل در نزدیکی تصدی قرار دارد.

تصدی نامبرده دارای 527 نفر کارمند می باشد که 125 نفر آن کارمندان اداری و انجنیران و 402 نفر آن کارکنان اند.

13ـ به تاریخ 22 قوس سال 1385، وزارت معادن و صنایع افغانستان طی محفلی که در هوتل سرینا برگزار شده بود، فابريکه سمنت غوری شماره یک و شماره دو را به شرکت سرمایه گذاری افغان برای 49 سال به اجاره سپرد .

دراين شركتي كه كارخانه سمنت غوري را به اجاره گرفته است  34 تاجر بخش خصوصی افغانی در آن سهم دارند .

14ـ ارزیابی در مورد فابریکات سمنت غوری اول ، جبل السراج و اکمال فابریکات نیمه کاره سمنت غوری دوم و سمنت هرات و اعمار فابریکات جدید در هرات، قندهار و ننگرهار صورت گرفته است . فابریکات سمنت در اثر فعالیت تولیدی دوامدار فعلا" به ظرفیت مناسب خویش تولید ندارند .


فهـرست منــابع:

1 ـ  سایت انجنیر دلاوری

    2ـ سایت مشعل کابل

    3ـ   سایت شبکه اطلاع رسانی افغانستان          

    4 ـ  سایت نوای افغانستان                                                            

    5  -   سایت آرمان

 ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

يادداشت! نوشته حاضر در آغاز به عنوان كار پژوهشي براي سال دوم دوره كارشناسي (ليسانس) در دانشگاه تعليم و تربيه كابل تهيه و تدوين گرديد و سپس با اندكي ويرايش در این صفحه انترنتي گنجانده شد.

 

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه چهارم بهمن 1386ساعت 7:45 قبل از ظهر  توسط معراج  |